چهارشنبه, تير 05, 1398
     


درباره ی آهار
تاریخ: 1390/01/23 نظرات: 0 نظر نمایش: 4622 مرتبه تعداد امتیاز: 101   (Article Rating)
نان آهار

پیشترها زندگی پیچیدگی های کمتری داشت و مسائل خیلی ساده تر حل می شدند .خانواده ها هم بر اساس داشته هايشان زندگی می کردند ودر یک منطقه مشخص تقریبا همه در یک سطح از زندگی قرار داشتند و مردم برای گذران زندگی،بیشتر کارهایشان را خودشان انجام می دادند. اکثر آنچه نیاز داشتند را به صورت دستی وبا اتکا بر توانایی های خود تولید وسپس مصرف میکردند ومسلماٌ همه سعیشان بر این بود که آن کار را به نحو احسن وبا بالاترین کیفیت انجام دهند چون مصرف کننده اصلی آن محصولات خود و خانواده هایشان بودند، به علاوه اینکه مواد اولیه مورد نیازشان اغلب از کیفیت خوبی برخوردار بوده است.

با نگاه به آنچه امروزه دراطراف ما می گذرد مطالب فوق نمود بهتری برای ما خواهند داشت.حتماٌ بارها از بزرگترهایمان شنیده ایم که موادغذایی که مصرف می کنیم درگذشته کیفیت های خیلی بالاترچه ازلحاظ مزه وچه ازلحاظ ارزش غذایی داشته اند در اکثر موارد شرایط به همین شکل بوده است.در زمینه پوشاک،ساخت وساز،صنعت وغیره.
تکنولوژی بسیار پیشرفت کرده است ولی در بسیاری از موارد کیفیت را به صورت قابل قبولی با خود همگام نکرده است.تنوع درشکل واندازه وبسته بندی بسیاراست ولی دلچسب نیستند، البته همه اینها دلایل خاص خود را دارند که در اینجا دغدغه بیان آنها  را ندارم وفقط میخواهم در مورد چیزی که هر روز با آن سروکار داریم وظاهراً زندگی بدون آن بسیار سخت خواهد بود چند خطی بنویسم       
        
 چندی پیش با خانواده تصمیم گرفتیم پس از سالها به روش سنتی وبه عبارت بهتر محلی نان بپزیم .پس از تهیه مواد اولیه آن نظیر آرد ومایه خمیر وآماده کردن تنوری که چندین سال بدون استفاده مانده بود و برخی ظروف مورد نیاز برای این کار، اقدام به پختن نان کردیم.
          و
 
 
فضای بسیارزیبا ودل انگیزی ایجاد شده بود صدای تاپ تاپی که ناشی ازآماده کردن و گذاشتن خمیربر پشت تشت(لوئک) ایجاد می شد بوی نان تازه به همراه دودی که از بالای مطبخ دیده می شد مرا برد به خاطرات دوران کودکی که در کوچه پس کوچه های آهار وشنیدن صدای تاپ تاپ واقعی خمیر کردن نان در ذهن داشتم.دوستان می دانند که نان تازه آهار چه اندازه لذیذ وخوشمزه است مخصوصاً اگر همراه آن پنیر محلی آهار هم باشد یا به فصل آلبالو مربای تازه آن ویا کره وعسل آهار.
        
نا گفته نماند کار بسیار پر زحمتی است وهمانطور که می دانید این کار در گذشته غالبا ًبر عهده خانمها بوده است و آقایان فقط بخش تدارکات را انجام می دادند مثل تهیه هیزم وآرد وخانمها این کاررا با حوصله و دقت خاصی انجام می دادند تا نانی  خوب ویک دست برای خانواده تهیه کنند وبرای کودکان نانی در خور قد وقواره شان بپزند(توتک).      
همچنین نانهایی متفاوت از ترکیب خمیر با گیاهان معطر ودارویی نظیر گزنه و یا نان برشته شده ویا شیرمال وغیره.
کاری که امروزه برای انجام آن باید از ماشین آلات مخصوص استفاده کرد وتازه مشخص نیست از هر چند تا نانوایی،چند تایشان نانی قابل خوردن تولید می کنند وخیلی وقتها می بینید که چه امکانات وهزینه هایی دارند واقعاً به هدر می روند.
 البته قصد نادیده گرفتن زحمات نانواهای محترم(باتوجه به مشکلاتی که برای تولید دارند) را ندارم ولی انصافاً خوردن نان خوب بدون دردسر نیست ولی به زحمتش می ارزد خلاصه جایتان بسیار خالی بود.در حین پختن نان بنا به فضای ایجاد شده صحبت از اصطلاحات ونامهایی شد که در زمینه پخت  نان وجود داشتند.نامهایی که اکنون غالباً برای ما بیگانه اند.آری برآن شدیم که تعدادی از آنها را که مادر بزرگ خوبمان سرکار خانم نظرآهاری وپدر و مادرمان در ذهن داشتند را با معانی آنها خدمت دوستان ارایه دهیم.باشد که از این راه توانسته باشیم گوشه ای از فرهنگ فولکلورمان که تقریباً رو به فراموشی رفته اند را یادآوری کرده باشیم.البته باید بگویم برای آنکه اطلاعات اشتباه نداده باشیم معنی کلمه ها را با کلمات کتاب قصران مرحوم دکتر حسین کریمان تطبیق داده ایم.چنانچه دوستان کلمات دیگری را هم  می دانند خوشحال می شویم به این
فهرست اضافه کنند. 
                                   
در آخر از آقای جعفرنادی تشکر می کنم که در تهیه کلمات و معانی آنها کمک کردند.
آتش گیرک :وسیله ای آهنی با دسته ای چوبی که جهت خارج کردن آتش اضافی از آن استفاده می شده است تا نانها نسوزند.
اَویگ : آردی که در ظرفی می ریختند وآن را روی بن ها می ریختند.
اَنبُرَک : وسیله ای برای بر داشتن نان از داخل تنور.
بال اوستیَک : پارچه ای نسبتاً ضخیم شبیه آستین که برای جلوگیری از سوختن مچ وساعد می دوختند.
بُن : خمیر گرد شده (چانه)آماده برای پهن کردن وقرار دادن در تنور.
بوزمو : موی(پشم) بزکه ازترکیب آن با گل رس تنور را می ساختند.
بُن لَپا کُردَن : پهن کردن چانه ها  .
پاتنین:سینی چوبی که برای جابجایی بن ها و نان های پخته شده استفاده می شده است.  
پَرجِـن : الک ریزدانه ای که با آن ناخالصی ودانه های درشت آرد را می گرفتند.
توتک :  نان کوچک برای بچه ها   
سیخ کلا : تکه میله فلزی برای جابجا کردن ذغال ها ونانها داخل تنور.
شِپر : چوب های خشک ونازک برای روشن کردن اولیه تنور.
کالويک : خمیری که به تنور نمی چسبید وبه کف تنور می افتاد. 
کالونک : نانی که در آن گیاه گزنه وجود داشته باشد.    
کِلا  : تنور
کلا رو گرد بیوتن : آتش داخل تنور را به طور یکنواخت به همه جای آن رساندن
کُلوَر : سوراخی که هوا(اکسیژن)را از فضای بیرون به کف تنور می رساند
لوئک : لگن بزرگ چوبی که آرد را در آن خمیر می کردند واز پشت آن برای پهن کردن بن ها استفاده می کردند.
هستُن : وسیله ای آهنی برای تراشیدن خمیر از بدنه تنور .
 
برخی از ضرب المثلهای مرتبط با نان هم عبارتند از:
نان بازوی خود خوردن
نان به نرخ روز خوردن
نان گندم خوردن روده پولادی می خواهد.
نان کسی را بریدن.
نان رساندن.
نان آجر کردن.
نان به هم قرض دادن.
نان دو پشت(کنایه به شخص دو رو).
ودر پایان ضرب المثلی آهاری با معنی بسیار عمیق!
خالَه نُنتُ کُجَ دَموِندی!؟
 

با تشکر از آقای منوچهر نورعلی

کد: 74
گروه: ادبي و فرهنگي
نویسنده خبر:
امتیاز بندی

در حال حاضر هیچ نظری ارسال نشده است
ارسال نظر:
تنها کاربران ثبت نام شده مجاز به ارسال نظر می باشند.
تبليغات
حريم كاربران  |  شرایط استفاده
كليه حقوق براي انجمن علمي فرهنگي آهار محفوظ است 1389